Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) σε Παιδιά

Κάθε παλμός της καρδιάς ξεκινά από ένα ηλεκτρικό σήμα που ταξιδεύει από τους κόλπους στις κοιλίες. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα καταγράφει αυτό το σήμα από την επιφάνεια του σώματος, μέσω 10 ηλεκτροδίων (6 στο στήθος, 4 στα άκρα), και το αποτυπώνει ως την γνωστή «γραμμή με τις κορυφές» — 12 διαφορετικές «όψεις» της καρδιάς, σε 10 δευτερόλεπτα καταγραφής.

Από αυτή τη γραμμή ο παιδοκαρδιολόγος διαβάζει: τον ρυθμό και τη συχνότητα, από πού ξεκινά το σήμα και πώς μεταδίδεται, αν οι κοιλότητες είναι μεγαλύτερες από το φυσιολογικό, και — κρίσιμο στα παιδιά — αν υπάρχουν τα ηλεκτρικά «αποτυπώματα» κληρονομικών συνδρόμων που δεν φαίνονται με κανέναν άλλο τρόπο.

Θα το ακούσετε ως ΗΚΓ, καρδιογράφημα, ηλεκτροκαρδιογράφημα ή ECG/EKG — είναι όλα η ίδια εξέταση.

Το ΗΚΓ είναι η πρώτη εξέταση σε σχεδόν κάθε παιδοκαρδιολογική παραπομπή. Οι συχνότερες ενδείξεις:

• Ο παιδίατρος άκουσε φύσημα στην καρδιά
• Το παιδί αναφέρει ταχυπαλμίες ή ταχυκαρδία, «φτερουγίσματα» ή «παύσεις»
• Λιποθυμία ή ζάλη, ιδίως στην άσκηση
• Πόνος στο στήθος ή δύσπνοια στην προσπάθεια
• Προαθλητικός έλεγχος — το ΗΚΓ είναι υποχρεωτικό μέρος του
• Οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου θανάτου σε νεαρή ηλικία, μυοκαρδιοπάθειας ή κληρονομικής αρρυθμίας (μακρύ QT, Brugada, WPW)
• Πριν από την έναρξη φαρμάκων που επηρεάζουν τον ρυθμό — π.χ. αγωγή για ΔΕΠΥ (διεγερτικά), ορισμένα αντιβιοτικά ή ψυχοφάρμακα
• Παρακολούθηση γνωστής συγγενούς καρδιοπάθειας, μυοκαρδίτιδας ή νόσου Kawasaki
• Σε νεογνά και βρέφη: κυάνωση, δυσκολία στο τάισμα, ταχυκαρδία που είδε ο παιδίατρος, παθολογικό υπερηχογράφημα εμβρύου

Το ΗΚΓ απαντά σε τέσσερις ερωτήσεις:

• Ρυθμός: πόσο γρήγορα χτυπά η καρδιά και αν ο ρυθμός είναι κανονικός (φλεβοκομβικός) ή ξεκινά από αλλού. Εδώ φαίνονται οι αρρυθμίες, οι έκτακτες συστολές, οι ταχυκαρδίες και βραδυκαρδίες.
• Αγωγή: πώς περνά το σήμα από τους κόλπους στις κοιλίες — κολποκοιλιακοί αποκλεισμοί, σκελικοί αποκλεισμοί, προδιέγερση (σύνδρομο Wolff-Parkinson-White).
• Μέγεθος κοιλοτήτων: έμμεσες ενδείξεις υπερτροφίας ή διάτασης, που κατευθύνουν προς triplex.
• Ηλεκτρικά σύνδρομα: διάστημα QT (σύνδρομο μακρού QT), πρότυπο Brugada, σημεία μυοκαρδίτιδας ή περικαρδίτιδας.

Φυσιολογικό ή μη φυσιολογικό καρδιογράφημα; Τι σημαίνουν οι λέξεις στο πόρισμα

Το πιο συχνό άγχος των γονιών είναι ένα πόρισμα ΗΚΓ με «περίεργους» όρους. Οι περισσότεροι είναι φυσιολογικοί στα παιδιά:

• «Φλεβοκομβικός ρυθμός» — ο φυσιολογικός ρυθμός. Καλό νέο, όχι εύρημα.
• «Φλεβοκομβική αρρυθμία» ή «αναπνευστική αρρυθμία» — ο ρυθμός αλλάζει με την αναπνοή. Απολύτως φυσιολογικό στα παιδιά, δείγμα υγιούς καρδιάς.
• «Ατελής δεξιός σκελικός αποκλεισμός» — πολύ συχνό και συνήθως φυσιολογικό εύρημα στην παιδική ηλικία.
• «Φλεβοκομβική ταχυκαρδία» — απλώς γρήγοροι παλμοί, συχνά από άγχος ή κλάμα την ώρα της εξέτασης.
• «Υψηλά κύματα Τ» / «πρώιμη επαναπόλωση» — συνήθως φυσιολογικές παραλλαγές σε εφήβους και αθλητές.

Το ΗΚΓ του παιδιού αλλάζει με την ηλικία: ένα εύρημα «παθολογικό» για ενήλικα (π.χ. δεξιός άξονας, ανεστραμμένα Τ σε ορισμένες απαγωγές) είναι απολύτως φυσιολογικό σε βρέφος. Γι’ αυτό το παιδικό ΗΚΓ πρέπει να διαβάζεται από παιδοκαρδιολόγο, με τα όρια της κάθε ηλικίας.

1. Το παιδί ξαπλώνει στο εξεταστικό κρεβάτι — με τον γονιό δίπλα, ή στην αγκαλιά του για τα βρέφη.
2. Τοποθετούνται 10 αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια: 6 στο στήθος, 1 σε κάθε καρπό και αστράγαλο. Είναι κρύα για ένα δευτερόλεπτο και τίποτα άλλο.
3. Ζητάμε από το παιδί να μείνει ήρεμο και ακίνητο για περίπου 10 δευτερόλεπτα — όσο διαρκεί η καταγραφή. Αν κινηθεί, απλώς επαναλαμβάνουμε.
4. Τα ηλεκτρόδια αφαιρούνται. Η καταγραφή εκτυπώνεται και διαβάζεται αμέσως.

Συνολικά 5-10 λεπτά. Δεν υπάρχει ρεύμα προς το σώμα — η συσκευή μόνο καταγράφει — και δεν υπάρχει ακτινοβολία.

• Ηρεμία, όχι πειθαρχία. Δεν χρειάζεται το παιδί να «συνεργαστεί» — χρειάζεται να μην κινείται 10 δευτερόλεπτα. Τα βρέφη συνήθως καταγράφονται ενώ θηλάζουν ή πίνουν το μπιμπερό, τα νήπια βλέποντας κάτι στο κινητό του γονιού.
• Μικρότερα ηλεκτρόδια για βρέφη, με πιο απαλή κόλλα.
• Το κλάμα δεν καταστρέφει την εξέταση — απλώς ανεβάζει τους παλμούς. Ο παιδοκαρδιολόγος το γνωρίζει και το λαμβάνει υπόψη.
• Η ανάγνωση είναι ηλικιακή. Τα φυσιολογικά όρια για συχνότητα, άξονα, διαστήματα και κύματα είναι διαφορετικά στο νεογνό, στο βρέφος, στο νήπιο και στον έφηβο. Ένα ΗΚΓ 3 μηνών «διαβασμένο» με κριτήρια ενήλικα θα έβγαινε παθολογικό.
• Ο γονιός μένει μαζί. Πάντα.

• Διάρκεια: 5-10 λεπτά για την εξέταση· η επίσκεψη με ιστορικό, κλινική εξέταση και συζήτηση διαρκεί περίπου 30 λεπτά.
• Προετοιμασία: καμία. Δεν χρειάζεται νηστεία. Χωρίς κρέμες ή λάδι στο στήθος την ίδια μέρα (δεν κολλούν τα ηλεκτρόδια). Ρούχα που αφαιρούνται εύκολα. Αποφύγετε καφεΐνη/ενεργειακά ποτά στους εφήβους.
• Τι να φέρετε: ΑΜΚΑ, το παραπεμπτικό του παιδιάτρου αν υπάρχει, προηγούμενα καρδιογραφήματα (η σύγκριση είναι πολύτιμη), και τη λίστα φαρμάκων.
• Κόστος: το ΗΚΓ γίνεται στο ιατρείο και καλύπτεται από τις περισσότερες ιδιωτικές ασφάλειες. Για το κόστος και την κάλυψη ενημερωθείτε τηλεφωνικά στο 210 748 0690.
• Αποτέλεσμα: άμεσα. Το πόρισμα εξηγείται στους γονείς στην ίδια επίσκεψη, μαζί με το επόμενο βήμα αν χρειάζεται — συνήθως κανένα, μερικές φορές triplex καρδιάς ή Holter ρυθμού.

Ζήτησε ο παιδίατρος καρδιογράφημα; Κλείστε ραντεβού στην Αθήνα: 210 748 0690 — ή μέσω της φόρμας επικοινωνίας.

• Παιδοκαρδιολογική ανάγνωση. Το ΗΚΓ είναι φθηνό να καταγραφεί και δύσκολο να διαβαστεί σωστά σε παιδί: τα φυσιολογικά όρια αλλάζουν κάθε λίγα χρόνια ηλικίας, και το λάθος πάει και προς τις δύο κατευθύνσεις — άσκοπο άγχος για ένα «παθολογικό» που είναι φυσιολογικό, ή ένα «φυσιολογικό» που κρύβει μακρύ QT. Η εμπειρία 20 ετών σε παιδικά ΗΚΓ είναι ακριβώς αυτό που αγοράζετε.
• Ολοκληρωμένη εικόνα, όχι μόνο χαρτί. Το ΗΚΓ διαβάζεται μαζί με το ιστορικό και την ακρόαση, και αν χρειάζεται triplex ή Holter, γίνονται στο ίδιο ιατρείο — χωρίς παραπομπές.
• Στους Αμπελόκηπους, με άμεσο αποτέλεσμα. Μιχαλακοπούλου 104 & Ξενίας (Πλ. Μαβίλη, μετρό Μέγαρο Μουσικής). Διευθύντρια Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών, συνεργάτης Νοσοκομείου Μητέρα, ιδιωτικό ιατρείο από το 2006.

Διαβάστε περισσότερα για τη γιατρό στο βιογραφικό της.