«Η καρδιά του παιδιού μου χτυπάει πολύ γρήγορα». Είναι από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε στο παιδοκαρδιολογικό ιατρείο — και από τις πιο αγχωτικές για έναν γονιό. Η ταχυκαρδία στα παιδιά είναι στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων φυσιολογική αντίδραση σε πυρετό, τρέξιμο, κλάμα ή άγχος. Υπάρχουν όμως και μορφές ταχυκαρδίας που ξεκινούν από την ίδια την καρδιά και χρειάζονται διάγνωση. Το άρθρο αυτό εξηγεί πώς τις ξεχωρίζουμε.
Ταχυκαρδία ή ταχυπαλμία; Τι είναι το καθένα
Οι δύο λέξεις συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα, αλλά περιγράφουν διαφορετικά πράγματα. Ταχυκαρδία είναι η μέτρηση: καρδιακός ρυθμός ταχύτερος από το φυσιολογικό για την ηλικία του παιδιού. Ταχυπαλμία (ή «αίσθημα παλμών») είναι η αίσθηση: το παιδί νιώθει την καρδιά του να χτυπά δυνατά, γρήγορα ή «ακανόνιστα». Μπορεί να υπάρχει ταχυπαλμία χωρίς πραγματική ταχυκαρδία (π.χ. σε άγχος, όπου το παιδί απλώς αντιλαμβάνεται τους φυσιολογικούς παλμούς του) και ταχυκαρδία χωρίς ταχυπαλμία (π.χ. στον πυρετό, όπου οι παλμοί ανεβαίνουν χωρίς το παιδί να το νιώθει).
Στο ιατρείο, το πρώτο πράγμα που μας ενδιαφέρει είναι ακριβώς αυτό: τι μέτρησε ο γονιός ή ο παιδίατρος, και τι ένιωσε το παιδί.
Φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί ανά ηλικία
Το πιο συχνό λάθος είναι να συγκρίνουμε τους παλμούς ενός παιδιού με το «60-100» των ενηλίκων. Η καρδιά του παιδιού χτυπά φυσιολογικά πολύ πιο γρήγορα — και όσο μικρότερο το παιδί, τόσο πιο γρήγορα. Ενδεικτικές τιμές σε ηρεμία:
| Ηλικία | Παλμοί/λεπτό σε ηρεμία (ξύπνιο) | Στον ύπνο |
|---|---|---|
| Νεογνό (0-1 μήνα) | 100-165 | 90-160 |
| Βρέφος (1-12 μηνών) | 100-150 | 90-160 |
| 1-2 ετών | 90-140 | 80-120 |
| 3-5 ετών | 80-120 | 65-100 |
| 6-11 ετών | 75-115 | 60-90 |
| 12-15 ετών | 60-100 | 50-90 |
Άρα οι «120 παλμοί» που ανησυχούν πολλούς γονείς είναι απολύτως φυσιολογικοί σε ένα βρέφος ή νήπιο, οριακά υψηλοί σε ένα παιδί 8 ετών που κάθεται ήρεμο, και ταχυκαρδία σε έναν έφηβο σε ηρεμία. Οι τιμές ανεβαίνουν φυσιολογικά με τον πυρετό (περίπου 10 παλμοί για κάθε βαθμό Κελσίου), το κλάμα, το παιχνίδι και τον φόβο — αυτό λέγεται φλεβοκομβική ταχυκαρδία και δεν είναι νόσος.
Οι τιμές είναι ενδεικτικές, από τη διεθνή παιδιατρική βιβλιογραφία, και προορίζονται για ενημέρωση — όχι για αυτοδιάγνωση.
Πότε η ταχυκαρδία στα παιδιά θεωρείται ανησυχητική
Η ταχυκαρδία χρειάζεται διερεύνηση όταν δεν εξηγείται από τις συνθήκες. Τα σημάδια που μας κάνουν να ψάξουμε παραπέρα:
- Ξεκινά και σταματά απότομα, «σαν διακόπτης», αντί να ανεβαίνει και να κατεβαίνει σταδιακά
- Εμφανίζεται σε ηρεμία ή στον ύπνο, χωρίς πυρετό, άσκηση ή συναισθηματική φόρτιση
- Οι παλμοί είναι εξαιρετικά υψηλοί για την ηλικία (π.χ. πάνω από 180-200 σε παιδί σχολικής ηλικίας)
- Συνοδεύεται από ζάλη, ωχρότητα, δύσπνοια, πόνο στο στήθος ή λιποθυμία
- Διαρκεί πολλά λεπτά ή ώρες
- Σε βρέφη: άρνηση θηλασμού, εφίδρωση στο τάισμα, γρήγορη αναπνοή, «γκρίζο» χρώμα
Ξαφνική ταχυκαρδία σε παιδί: τι κάνετε τη στιγμή που συμβαίνει
Αν το παιδί σας παρουσιάσει ξαφνική ταχυκαρδία:
- Μετρήστε τους παλμούς για 30 δευτερόλεπτα (καρπός, λαιμός, ή ακουμπώντας το χέρι στο στήθος) και σημειώστε την ώρα και τι έκανε το παιδί πριν. Αν έχετε παλμικό οξύμετρο ή smartwatch, καταγράψτε την ένδειξη.
- Καθίστε ή ξαπλώστε το παιδί σε ήρεμο περιβάλλον.
- Αν ο γιατρός έχει δείξει στο παιδί χειρισμούς Valsalva (φύσημα σε κλειστή μύτη, κατάποση παγωμένου νερού, «σαν να σπρώχνει»), εφαρμόστε τους. Μην πιέζετε τα μάτια και μην κάνετε μαλάξεις στον λαιμό — είναι επικίνδυνο στα παιδιά.
- Καλέστε το 166 αν το παιδί λιποθυμήσει, έχει δυσκολία στην αναπνοή, αλλάξει χρώμα ή αν το επεισόδιο δεν υποχωρεί.
- Αν το επεισόδιο περάσει μόνο του, κλείστε ραντεβού με παιδοκαρδιολόγο τις επόμενες ημέρες. Ένα βίντεο ή μια καταγραφή παλμών από τη στιγμή του επεισοδίου βοηθά πολύ στη διάγνωση.
Κύριοι τύποι ταχυκαρδίας στην παιδική ηλικία
Φλεβοκομβική ταχυκαρδία — η «αθώα»
Η καρδιά χτυπά γρήγορα αλλά με φυσιολογικό μηχανισμό, επειδή το σώμα το ζητά: πυρετός, αφυδάτωση, πόνος, αναιμία, άγχος, άσκηση, καφεΐνη. Ανεβαίνει και κατεβαίνει σταδιακά. Δεν χρειάζεται θεραπεία — χρειάζεται αντιμετώπιση της αιτίας.
Υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (SVT) — η συχνότερη πραγματική αρρυθμία στα παιδιά
Η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία ξεκινά από τους κόλπους ή τον κολποκοιλιακό κόμβο της καρδιάς, συνήθως λόγω μιας «επιπλέον» ηλεκτρικής οδού (όπως στο σύνδρομο Wolff-Parkinson-White). Χαρακτηριστικά: απότομη έναρξη και λήξη, παλμοί 180-250 ή και περισσότεροι στα βρέφη, διάρκεια από λεπτά έως ώρες. Είναι η πιο συχνή αρρυθμία που βλέπουμε στα παιδιά — περίπου 1 στα 250 έως 1 στα 1.000 παιδιά.
Κίνδυνοι: η SVT σπάνια απειλεί τη ζωή, αλλά τα παρατεταμένα επεισόδια (ιδίως στα βρέφη, που δεν μπορούν να το πουν) μπορεί να κουράσουν την καρδιά. Η διάγνωση και η θεραπεία της είναι σήμερα πολύ αποτελεσματικές — από φάρμακα έως οριστική ίαση με κατάλυση (ablation) σε μεγαλύτερα παιδιά.
Υπερκοιλιακή ταχυκαρδία και άγχος: πολλοί γονείς (και έφηβοι) αποδίδουν τα επεισόδια στο στρες. Το άγχος όμως προκαλεί φλεβοκομβική ταχυκαρδία, με σταδιακή έναρξη. Η SVT ξεκινά «σαν διακόπτης» — και αυτή η λεπτομέρεια είναι που μας βοηθά να τις ξεχωρίσουμε.
Παροξυσμική ταχυκαρδία
«Παροξυσμική» σημαίνει απλώς ότι έρχεται σε επεισόδια (παροξυσμούς) και υποχωρεί. Ο όρος παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (PSVT) περιγράφει ακριβώς τη μορφή SVT που ξεκινά και σταματά απότομα — τη συνηθέστερη στα παιδιά.
Κοιλιακή ταχυκαρδία — η σπάνια αλλά σοβαρή
Ξεκινά από τις κοιλίες της καρδιάς. Στα παιδιά είναι σπάνια και συνήθως σχετίζεται με υποκείμενη καρδιοπάθεια, μυοκαρδίτιδα, χειρουργημένη συγγενή καρδιοπάθεια ή κληρονομικά σύνδρομα (μακρύ QT, CPVT). Συμπτώματα κοιλιακής ταχυκαρδίας: ζάλη, λιποθυμία, πόνος στο στήθος, δύσπνοια — συχνά κατά την άσκηση. Απαιτεί άμεση αξιολόγηση.
Αιτίες και παράγοντες που προκαλούν ταχυκαρδία στα παιδιά
- Καθημερινές αιτίες: πυρετός και λοιμώξεις, αφυδάτωση, άγχος και κρίσεις πανικού, έντονο παιχνίδι, πόνος
- Διατροφικές: καφεΐνη (αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, σοκολάτα), υπογλυκαιμία, αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου
- Φάρμακα: σαλβουταμόλη (εισπνοές για άσθμα), αποσυμφορητικά για το κρυολόγημα, ορισμένα φάρμακα ΔΕΠΥ
- Ορμονικές: υπερθυρεοειδισμός
- Καρδιολογικές: επιπλέον ηλεκτρική οδός (WPW), μυοκαρδίτιδα, μυοκαρδιοπάθειες, συγγενείς καρδιοπάθειες, κληρονομικά σύνδρομα αρρυθμίας
Πώς γίνεται η διερεύνηση: ΗΚΓ, Holter ρυθμού, δοκιμασία κόπωσης
Η διερεύνηση της ταχυκαρδίας στα παιδιά είναι ανώδυνη και στις περισσότερες περιπτώσεις ολοκληρώνεται στο ιατρείο:
- Ιστορικό και εξέταση — πώς ξεκινά, πώς σταματά, πόσο κρατά, τι το προκαλεί. Το οικογενειακό ιστορικό αρρυθμιών ή αιφνίδιου θανάτου είναι κρίσιμο.
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) — δείχνει τον ρυθμό τη στιγμή της εξέτασης και «κρυφά» ευρήματα όπως η επιπλέον οδός του WPW ή το μακρύ QT, ακόμη κι όταν το παιδί δεν έχει ταχυκαρδία εκείνη τη στιγμή.
- Holter ρυθμού 24ώρου — μικρή φορητή συσκευή που καταγράφει κάθε παλμό για ένα 24ωρο, ώστε να «πιάσουμε» επεισόδια που δεν συμβαίνουν στο ιατρείο. Είναι η βασική εξέταση για ταχυπαλμίες που έρχονται και φεύγουν.
- Triplex καρδιάς — υπερηχογράφημα που ελέγχει τη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς, για να αποκλειστεί υποκείμενη καρδιοπάθεια.
- Δοκιμασία κόπωσης — όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται στην άσκηση ή το παιδί αθλείται συστηματικά.
Πότε να επισκεφθείτε παιδοκαρδιολόγο
- Επεισόδια ταχυκαρδίας που ξεκινούν και σταματούν απότομα
- Ταχυκαρδία σε ηρεμία χωρίς εμφανή αιτία, ή που επιμένει αφού πέσει ο πυρετός
- Ταχυπαλμίες με ζάλη, λιποθυμία, πόνο στο στήθος ή δύσπνοια
- Ταχυκαρδία ή λιποθυμία κατά την άσκηση
- Βρέφος με επίμονα υψηλούς παλμούς, εφίδρωση στο τάισμα ή κακή αύξηση βάρους
- Οικογενειακό ιστορικό αρρυθμιών, βηματοδότη, μυοκαρδιοπάθειας ή αιφνίδιου θανάτου σε νεαρή ηλικία
- Παθολογικό ή «αμφίβολο» ΗΚΓ από τον παιδίατρο ή τον προαθλητικό έλεγχο
Το παιδί σας έχει ταχυπαλμίες; Κλείστε ραντεβού για παιδοκαρδιολογικό έλεγχο στην Αθήνα: 210 748 0690 — ή μέσω της φόρμας επικοινωνίας.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι επικίνδυνη η ταχυκαρδία στα παιδιά;
Στη συντριπτική πλειονότητα όχι — είναι φλεβοκομβική, δηλαδή φυσιολογική απάντηση σε πυρετό, άσκηση ή άγχος. Ανησυχητική είναι όταν ξεκινά απότομα, εμφανίζεται σε ηρεμία ή συνοδεύεται από ζάλη, λιποθυμία ή πόνο στο στήθος. Τότε χρειάζεται ΗΚΓ και αξιολόγηση από παιδοκαρδιολόγο.
Πόσους παλμούς πρέπει να έχει ένα παιδί;
Εξαρτάται από την ηλικία: ένα βρέφος έχει φυσιολογικά 100-150 παλμούς σε ηρεμία, ένα παιδί 6-11 ετών 75-115, ένας έφηβος 60-100. Οι 120 παλμοί είναι φυσιολογικοί για ένα νήπιο και ταχυκαρδία για έναν έφηβο σε ηρεμία.
Η ταχυκαρδία από άγχος περνάει μόνη της;
Ναι — η ταχυκαρδία του άγχους είναι φλεβοκομβική, ανεβαίνει και κατεβαίνει σταδιακά και υποχωρεί όταν το παιδί ηρεμήσει. Αν όμως τα επεισόδια ξεκινούν «σαν διακόπτης» ή δεν εξηγούνται από τις περιστάσεις, δεν πρέπει να αποδίδονται στο άγχος χωρίς ΗΚΓ.
Τι διαφορά έχει η υπερκοιλιακή από την κοιλιακή ταχυκαρδία;
Η υπερκοιλιακή ξεκινά από τους κόλπους, είναι η συχνότερη αρρυθμία στα παιδιά και σπάνια επικίνδυνη. Η κοιλιακή ξεκινά από τις κοιλίες, είναι σπάνια, συνήθως σχετίζεται με υποκείμενη καρδιοπάθεια και απαιτεί άμεση αξιολόγηση. Το ΗΚΓ τη στιγμή του επεισοδίου τις ξεχωρίζει.
Χρειάζεται Holter το παιδί μου;
Όταν τα επεισόδια έρχονται και φεύγουν και το ΗΚΓ στο ιατρείο είναι φυσιολογικό, το Holter ρυθμού 24ώρου είναι ο μόνος τρόπος να καταγραφεί τι ακριβώς συμβαίνει τη στιγμή της ταχυπαλμίας. Το αποφασίζει ο παιδοκαρδιολόγος με βάση το ιστορικό.
Το άρθρο επιμελήθηκε η Ευγενία Μπέη, Καρδιολόγος – Παιδοκαρδιολόγος, Διευθύντρια Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών. Τελευταία ενημέρωση: Σεπτέμβριος 2026. Πηγές: Pediatric and Congenital Electrophysiology Society (PACES) / HRS expert consensus on SVT in the young · American Academy of Pediatrics, Pediatric Vital Signs reference · ESC Guidelines on supraventricular tachycardia (2019).
