Προαθλητικός Έλεγχος Παιδιών & Εφήβων

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος σε νεαρούς αθλητές είναι εξαιρετικά σπάνιος — αλλά όταν συμβαίνει, στις περισσότερες περιπτώσεις υπήρχε μια υποκείμενη καρδιοπάθεια που δεν είχε διαγνωστεί: υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, ανώμαλη έκφυση στεφανιαίων αρτηριών, σύνδρομο μακρού QT, σύνδρομο Wolff-Parkinson-White, μυοκαρδίτιδα. Οι περισσότερες από αυτές δίνουν σημάδια στο ιστορικό, στην ακρόαση ή στο ηλεκτροκαρδιογράφημα — αρκεί κάποιος να κοιτάξει.

Στην Ελλάδα, ο καρδιολογικός έλεγχος πριν από συστηματική άθληση προβλέπεται για τους αθλητές που συμμετέχουν σε οργανωμένα σωματεία (κάρτα υγείας αθλητή, ν. 4726/2020), και οι σύλλογοι ζητούν ετήσια βεβαίωση. Το σημαντικό όμως δεν είναι η υποχρέωση — είναι ότι ο έλεγχος αυτός εντοπίζει τα προβλήματα πριν εκδηλωθούν στο γήπεδο.

Η γιατρός έχει παρουσιάσει το θέμα στην Ημερίδα της Παιδοκαρδιολογικής Εταιρείας (Προαθλητικός καρδιολογικός έλεγχος στα παιδιά) και έχει γράψει έναν οδηγό για γονείς με τις συχνότερες ερωτήσεις.

• Πριν την έναρξη συστηματικής άθλησης σε σύλλογο ή ακαδημία — ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμβηση, στίβος, πολεμικές τέχνες, χορός
• Κάθε χρόνο, συνήθως στην αρχή της αγωνιστικής περιόδου (Σεπτέμβριος–Οκτώβριος), όσο το παιδί αθλείται
• Πριν από αλλαγή επιπέδου: από ερασιτεχνικό σε αγωνιστικό, από παιδικό σε εφηβικό τμήμα, πριν από πρωταθλήματα
• Άμεσα, ανεξάρτητα από ημερολόγιο, αν το παιδί παρουσιάσει λιποθυμία ή ζάλη στην άσκηση, ταχυπαλμίες, πόνο στο στήθος στην προσπάθεια, ή κόπωση δυσανάλογη με τους συναθλητές
• Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου θανάτου σε ηλικία κάτω των 50, μυοκαρδιοπάθειας ή κληρονομικής αρρυθμίας — και πριν από οποιαδήποτε άθληση
• Αν ο παιδίατρος έχει ακούσει φύσημα που δεν έχει διερευνηθεί

Ο βασικός προαθλητικός έλεγχος ακολουθεί το πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας και έχει τρία σκέλη:

1. Ιστορικό — ατομικό (συμπτώματα στην άσκηση, προηγούμενα ευρήματα, φάρμακα) και οικογενειακό (καρδιοπάθειες, αρρυθμίες, αιφνίδιος θάνατος σε συγγενείς). Είναι το πιο υποτιμημένο και το πιο σημαντικό μέρος.
2. Κλινική εξέταση — ακρόαση καρδιάς σε δύο θέσεις, μέτρηση πίεσης, ψηλάφηση σφύξεων, έλεγχος για σημάδια συνδρόμου Marfan σε ψηλούς, λεπτούς εφήβους.
3. Ηλεκτροκαρδιογράφημα 12 απαγωγών — ανιχνεύει τα περισσότερα ηλεκτρικά σύνδρομα (μακρύ QT, WPW, Brugada) και δίνει ενδείξεις για υπερτροφία. Το ΗΚΓ του αθλητή διαβάζεται με ειδικά κριτήρια — πολλά «ευρήματα» είναι φυσιολογικές προσαρμογές της «αθλητικής καρδιάς».

Ανάλογα με τα ευρήματα, την ηλικία και το επίπεδο του αθλητή, μπορεί να προστεθούν:

• Έγχρωμο triplex καρδιάς — όταν υπάρχει φύσημα, οικογενειακό ιστορικό μυοκαρδιοπάθειας, παθολογικό ΗΚΓ, ή στον πρώτο έλεγχο αθλητών αγωνιστικού επιπέδου
• Δοκιμασία κόπωσης — σε αθλητές υψηλού επιπέδου, σε συμπτώματα κατά την άσκηση, ή για την παρακολούθηση γνωστής καρδιοπάθειας
• Holter ρυθμού — αν αναφέρονται ταχυπαλμίες ή έκτακτες συστολές

• Ασφάλεια: εντοπίζονται οι σπάνιες αλλά σοβαρές καρδιοπάθειες πριν εκδηλωθούν στην προσπάθεια
• Ηρεμία για την οικογένεια: ένας φυσιολογικός έλεγχος σημαίνει ότι το παιδί μπορεί να αθληθεί χωρίς περιορισμούς — και οι γονείς να το παρακολουθούν χωρίς άγχος
• Σωστή καθοδήγηση: σε παιδιά με ελαφρές, γνωστές καρδιοπάθειες ο έλεγχος δεν είναι «απαγόρευση» — είναι το εργαλείο για να αθληθούν με τις κατάλληλες οδηγίες
• Καταγραφή αναφοράς: το ΗΚΓ και το triplex του πρώτου ελέγχου γίνονται η βάση σύγκρισης για κάθε επόμενο χρόνο
• Η βεβαίωση για τον σύλλογο, την ίδια μέρα

Στο τέλος του ελέγχου εκδίδεται ιατρική βεβαίωση καρδιολόγου ότι ο αθλητής/η αθλήτρια δύναται να συμμετέχει σε αθλητικές δραστηριότητες. Η βεβαίωση φέρει τα στοιχεία της γιατρού, σφραγίδα και υπογραφή, αναφέρει τις εξετάσεις που έγιναν και την ημερομηνία ισχύος.

• Ισχύς: ένα έτος. Οι περισσότεροι σύλλογοι τη ζητούν με κάθε νέα εγγραφή/ανανέωση.
• Διαφορά από το πιστοποιητικό του παιδιάτρου: ο παιδίατρος βεβαιώνει τη γενική υγεία· η καρδιολογική βεβαίωση προϋποθέτει καρδιολογική εξέταση και ΗΚΓ και είναι αυτή που απαιτείται για την κάρτα υγείας αθλητή σε σωματεία.
• Τι χρειάζεται ο σύλλογος: συνήθως την πρωτότυπη βεβαίωση ή φωτοτυπία της· κάποιες ομοσπονδίες έχουν δικό τους έντυπο — φέρτε το μαζί σας και συμπληρώνεται επιτόπου.
• Αν βρεθεί εύρημα: η βεβαίωση δεν εκδίδεται «με αστερίσκο» — ολοκληρώνεται πρώτα η διερεύνηση (συνήθως triplex ή Holter μέσα στην ίδια εβδομάδα) και εκδίδεται όταν η εικόνα είναι καθαρή. Στις περισσότερες περιπτώσεις το εύρημα είναι καλοήθες και η βεβαίωση δίνεται κανονικά.

• Διάρκεια: 30-40 λεπτά συνολικά (ιστορικό, εξέταση, ΗΚΓ, συζήτηση). Με triplex, περίπου 60 λεπτά.
• Προετοιμασία: καμία. Το παιδί δεν χρειάζεται νηστεία· καλό είναι να μην έχει καταναλώσει καφεΐνη ή ενεργειακά ποτά την ίδια μέρα και να φορά ρούχα που αφαιρούνται εύκολα από το στήθος.
• Τι να φέρετε: ΑΜΚΑ του παιδιού, το έντυπο του συλλόγου αν υπάρχει, προηγούμενα καρδιογραφήματα ή υπερηχογραφήματα αν έχουν γίνει, και τη λίστα φαρμάκων που παίρνει το παιδί (π.χ. για άσθμα ή ΔΕΠΥ).
• Κόστος: ο προαθλητικός έλεγχος και το ΗΚΓ πραγματοποιούνται στο ιατρείο και καλύπτονται από τις περισσότερες ιδιωτικές ασφάλειες. Για το κόστος και τη διαδικασία κάλυψης, ενημερωθείτε τηλεφωνικά στο 210 748 0690.
• Αποτέλεσμα: το πόρισμα του ΗΚΓ και η βεβαίωση δίνονται την ίδια μέρα, στο τέλος της επίσκεψης.

Ζήτησε ο σύλλογος βεβαίωση; Κλείστε ραντεβού για προαθλητικό έλεγχο στην Αθήνα: 210 748 0690 — ή μέσω της φόρμας επικοινωνίας.

• Παιδοκαρδιολόγος, όχι μόνο καρδιολόγος. Το ΗΚΓ ενός 10χρονου ή ενός εφήβου αθλητή δεν διαβάζεται όπως του ενήλικα — τα «παθολογικά» ευρήματα στους ενήλικες είναι συχνά φυσιολογικά στα παιδιά, και το αντίστροφο. Η εξειδίκευση αποτρέπει τόσο τον άσκοπο αποκλεισμό όσο και το λάθος «όλα καλά».
• 20 χρόνια εμπειρίας, με τους ασθενείς που έχουν σημασία εδώ. Ιδιωτικό ιατρείο στην Αθήνα από το 2006, Διευθύντρια του Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών, συνεργάτης του Νοσοκομείου Μητέρα. Ο προαθλητικός έλεγχος παιδιών είναι από τα συχνότερα περιστατικά του ιατρείου κάθε φθινόπωρο.
• Όλα σε μία επίσκεψη, στους Αμπελόκηπους. ΗΚΓ και triplex γίνονται στο ιατρείο (Μιχαλακοπούλου 104 & Ξενίας, Πλ. Μαβίλη, μετρό Μέγαρο Μουσικής) — χωρίς παραπομπές σε διαγνωστικά κέντρα και χωρίς δεύτερο ραντεβού για τη βεβαίωση.

Διαβάστε περισσότερα για τη γιατρό στο βιογραφικό της.